Có một hiểu lầm khiến nhiều người chùn tay khi muốn mở thêm một dòng dịch vụ bên cạnh việc kinh doanh online của mình. Họ tưởng phải dựng lại từ đầu cả một bộ máy tiếp thị (marketing — đưa sản phẩm tới đúng người mua) cho cái dịch vụ mới đó: lại chạy quảng cáo, lại đi tìm khách lạ, lại gồng mình thuyết phục người chưa biết mình là ai.
Tôi không làm thế. Và tôi nghĩ bạn cũng không nên.
Lý do đơn giản: nếu chọn đúng dịch vụ bổ trợ, bạn gần như không phải tiếp thị nhiều như với việc kinh doanh chính. Vì bạn có thể chào dịch vụ ngay cho chính những người đã ghé trang của bạn. Họ đã ở đó. Họ đã đọc bạn. Họ đã là khách tiềm năng. Phần khó nhất của tiếp thị — kéo một người lạ tới chỗ mình và làm họ tin — bạn đã làm xong từ trước rồi.
Bài này tôi viết để chỉ cho bạn cách nhìn đúng đám người đang đứng quanh mình, rồi chào đúng thứ họ cần. Nói thẳng từ đầu: dịch vụ ở đây là dòng tiền ngắn hạn. Nó để nuôi việc chính của bạn trong lúc việc chính chưa đủ sống. Đừng nhầm nó là đích đến.
Hiểu đúng đối tượng thì mới chào trúng dịch vụ
Trước khi nghĩ tới chuyện bán gì, bạn phải trả lời được một câu: những người ghé trang bạn thực sự cần gì?
Bạn vốn đã biết thị trường mục tiêu (target market — nhóm người bạn nhắm tới) của mình. Bạn biết họ đang loay hoay với điều gì, đang thiếu điều gì. Vậy thì hãy soi xem trong những thứ họ thiếu, có cái nào bạn làm được và bán được không.
Một vài hướng phổ biến. Họ cần ai viết nội dung cho họ không? Cần người thiết kế đồ hoạ — làm hình ảnh, ấn phẩm cho thương hiệu của họ? Cần người thiết kế web — dựng website? Cần dịch vụ hành chính — những việc giấy tờ, hậu cần lặt vặt mà chủ doanh nghiệp không có thời gian tự làm? Hay sâu hơn, họ cần huấn luyện và tư vấn — cần một người đi cùng chỉ đường?
Không có câu trả lời đúng cho tất cả mọi người. Mỗi ngách (niche — phân khúc hẹp bạn chọn để phục vụ) có một nhu cầu riêng. Việc của bạn là hiểu rõ đối tượng tới mức biết được dịch vụ nào sẽ trúng họ, thay vì chào đại một thứ rồi ngạc nhiên vì không ai mua.
Tôi nhấn mạnh chỗ này vì đây là gốc rễ. Khi bạn đã hiểu người ghé trang, mọi quyết định phía sau — chào gì, chào thế nào — đều dễ ra. Khi bạn chưa hiểu, bạn chỉ đang đoán mò, và đoán mò thì tốn tiền tốn sức.
Có ngách dễ chào dịch vụ, có ngách khó hơn — nhưng đều có lối ra
Hãy thành thật: không phải ngách nào cũng dễ như nhau khi nói chuyện chào dịch vụ.
Nếu ngách của bạn là tiếp thị sản phẩm thông tin (info-product — thứ bán bằng tri thức: cẩm nang, khoá học, sách điện tử) và sản phẩm tiếp thị liên kết (affiliate — bán hàng cho người khác để ăn hoa hồng) cho các chủ doanh nghiệp khác, thì bạn may. Người đọc bạn vốn đã là dân kinh doanh. Họ luôn cần thêm nội dung, thêm trang web, thêm bàn tay phụ. Chào dịch vụ cho nhóm này rất dễ, vì cái họ thiếu trùng đúng với cái bạn làm được.
Nhưng nếu ngách của bạn nằm chỗ khác thì sao? Ví dụ bạn làm về sống tự nhiên, hay nuôi dạy con. Người đọc bạn không phải dân kinh doanh, không tự nhiên có nhu cầu thuê người viết nội dung hay dựng web. Lúc này chào dịch vụ khó hơn thật.
Đừng nản. Vẫn có lối ra, và lối ra ấy gần như luôn mở: huấn luyện và tư vấn (coaching/consulting — chỉ kèm và cố vấn cho người cần).
Một trang về nuôi dạy con vẫn là chỗ tốt để chào huấn luyện. Rất nhiều cha mẹ chỉ cần một người đứng bên hỗ trợ, nghe họ, gỡ rối cho họ. Họ không cần bạn dựng website — họ cần bạn đồng hành. Cái nhu cầu đó tồn tại ở hầu như mọi ngách, kể cả những ngách chẳng dính dáng gì tới kinh doanh.
Nói cách khác: ngách dễ thì bạn chào dịch vụ kỹ thuật. Ngách khó thì bạn chào sự đồng hành. Không ngách nào bị bỏ lại.
Huấn luyện và tư vấn — dịch vụ dễ chào nhất cho gần như mọi người
Nếu phải chọn một dịch vụ để bắt đầu, tôi sẽ chọn huấn luyện và tư vấn. Đây là thứ dễ chào nhất cho hầu hết người ghé trang bạn, bất kể bạn ở ngách nào.
Cách làm tôi thấy hợp lý nhất là đi theo hai bước.
Bước một: mở một buổi huấn luyện nhóm (group coaching — chỉ kèm nhiều người cùng lúc) về một khía cạnh cụ thể trong ngách của bạn. Đừng chọn chủ đề chung chung. Hãy chọn một điểm hẹp, rõ, một thứ người đọc bạn đang thực sự vướng. Buổi nhóm cho phép bạn nói với nhiều người một lúc, nên công sức bỏ ra ít mà phủ được nhiều người.
Bước hai: ngay tại buổi nhóm đó, bạn bán thêm (upsell — chào một gói cao hơn cho người vừa mua) một gói huấn luyện cá nhân đắt hơn. Những người đã ngồi trong buổi nhóm, đã thấy bạn giúp được họ, là những người sẵn sàng nhất để bước lên gói sâu hơn, riêng tư hơn. Bạn không phải đi tìm khách lạ cho gói đắt — khách đã ở ngay trong phòng.
Vì sao tôi thích cách này? Vì nó biến một buổi duy nhất thành hai dòng tiền: tiền từ buổi nhóm, và tiền từ những người chuyển lên gói cá nhân. Chẳng mấy chốc bạn đã thêm được một dòng thu nhập, đủ để nuôi cái trang thu nhập thụ động (passive income — tiền chảy về mà không phải đổi giờ công liên tục) của bạn cho tới khi nó tự đứng vững.
Đó chính là vai trò đúng của dịch vụ trong bức tranh lớn: nó là chân chống, đỡ cho việc chính của bạn lớn lên.
"Máy nước uống online" — nơi đầy người để chào dịch vụ
Người ghé trang bạn không phải nguồn khách duy nhất. Còn một chỗ nữa, và chỗ này đông người sẵn nhu cầu: cái mà tôi gọi là "máy nước uống online" (online water cooler — chỗ dân văn phòng xưa hay tụ tập tán gẫu bên máy nước, nay chuyển lên mạng).
Đó là các diễn đàn (forum — nơi mọi người bàn luận theo chủ đề), các bảng tin (message board — nơi đăng bài và trả lời nhau theo luồng), nơi dân làm việc tại nhà và chủ kinh doanh online tụ họp để bàn chuyện làm ăn. Những chỗ này đầy người. Và nhiều người trong đó đang cần đúng thứ bạn làm được.
Mẹo tôi thấy hiệu quả nhất khi bước vào những cộng đồng này: dùng chính việc kinh doanh online của bạn làm hàng mẫu. Bạn không cần khoe khoang. Bạn chỉ cần để người ta thấy thành quả của bạn. Có thể bạn đã dựng được một website trông ra dáng. Có thể bạn đang có nội dung tốt, đọc là thấy chắc tay. Đó chính là bằng chứng sống cho thấy bạn làm được, và bạn có thể giúp người khác làm điều tương tự thông qua dịch vụ của mình.
Hãy nghĩ thế này: trang của bạn vừa là sản phẩm, vừa là tấm danh thiếp. Người ở diễn đàn nhìn vào nó và tự hỏi "ai làm cái này nhỉ" — thì người đó là bạn. Không lời quảng cáo nào thuyết phục bằng một thứ thật bạn đã làm ra.
Nhận việc dư — đặc biệt là viết nội dung, nhưng giữ mình cho kỹ
Còn một cách nữa, cũng từ các diễn đàn cộng đồng nơi dân làm việc tại nhà tụ họp: vào đó và chờ ai đó chào "việc dư" (overflow — việc tràn ra vì một người làm không xuể, phải đẩy bớt cho người khác).
Cách này hợp nhất với viết nội dung. Nhiều người viết ôm quá nhiều đơn, đến hạn không kịp, nên họ tìm người nhận lại bớt. Bạn là người nhận lại đó.
Nhưng tôi phải nói thẳng phần kém vui. Khi bạn nhận lại tay hai (subcontract — làm thuê lại phần việc người khác đã nhận), lương thường khá thấp. Người đẩy việc cho bạn đã ăn một phần ở giữa, nên cái còn lại tới tay bạn mỏng hơn. Đây là sự thật của kiểu việc này, không phải chỗ để vẽ vời.
Vì lương mỏng và quan hệ lỏng, bạn phải tự bảo vệ mình bằng hai nguyên tắc.
Một: lấy tiền trước. Hoặc nếu không lấy trước được, thì chỉ nhận việc dư từ người bạn thật sự tin. Đừng làm trước rồi mới hy vọng được trả — đó là cách nhanh nhất để vừa mất công vừa mất tiền.
Hai: giao việc cho tử tế. Chất lượng tốt, đúng hạn. Nghe đơn giản nhưng đây là thứ quyết định bạn có được mời lại hay không. Người ta nhớ người làm chắc tay, giao đúng lúc. Làm tốt vài lần, bạn sẽ được mời thường xuyên hơn mà chẳng phải ngồi chờ. Lúc đó việc tự tìm tới bạn.
Tôi xếp việc dư vào nhóm "dòng tiền nhanh, công nhận trước, lời sau". Nó không phải nơi bạn ở lâu. Nó là bước đệm.
Dùng nền tảng kiểu Fiverr.com — đăng dịch vụ rồi chờ đơn
Cách cuối tôi muốn nhắc: thử các nền tảng kiểu Fiverr.com (chợ dịch vụ trực tuyến — nơi người bán đăng dịch vụ, người mua đặt mua).
Cơ chế đơn giản đến mức dễ chịu: bạn chỉ cần đăng dịch vụ của mình lên, rồi chờ người đặt. Không phải đi săn khách, không phải gõ cửa từng người. Khách tự tìm tới chợ và tự bấm mua.
Đổi lại sự dễ dàng đó, lương khởi điểm thường thấp. Mới vào, bạn chưa có tên tuổi, nên giá khởi đầu khiêm tốn là chuyện bình thường. Đừng để điều đó làm bạn nản — vì có một cánh cửa mở ra phía sau.
Khi bạn làm đủ nhiều, nền tảng sẽ cho phép bạn chào bán thêm cho chính những người đã mua của bạn. Đây là chỗ giá trị thật nằm: người đã mua một lần và hài lòng là người dễ mua tiếp nhất. Bán thêm cho họ là cách bạn nâng dần thu nhập từ cùng một tệp khách.
Một điểm hay nữa của Fiverr.com và các dịch vụ tương tự: việc thanh toán do bên thứ ba xử lý. Nghĩa là có một bên trung gian đứng giữa lo phần tiền nong. Cái lợi rõ nhất là bạn đỡ lo bị quỵt — không phải nơm nớp chuyện làm xong rồi khách lặn mất. So với kiểu nhận việc dư trôi nổi, đây là một lớp bảo vệ đáng kể cho người mới.
Tóm gọn cơ chế: đăng dịch vụ, chờ đơn, làm tốt để được mở quyền bán thêm, và yên tâm hơn về khâu thanh toán nhờ có trung gian. Một điểm khởi đầu hợp lý cho người chưa có sẵn lượng người ghé trang.
Hỏi nhanh đáp gọn
Tôi chưa có nhiều người ghé trang thì chào dịch vụ cho ai? Thì bạn ra "máy nước uống online" — các diễn đàn, bảng tin nơi dân làm tại nhà và chủ kinh doanh online tụ họp. Ở đó đầy người để chào. Hoặc đăng dịch vụ lên nền tảng kiểu Fiverr.com rồi chờ khách tự tìm tới. Bạn không nhất thiết phải có sẵn đám đông của riêng mình mới bắt đầu được.
Ngách của tôi không dính gì tới kinh doanh, vậy chào dịch vụ gì? Huấn luyện và tư vấn. Đây là dịch vụ dễ chào nhất cho gần như mọi ngách. Kể cả trang về nuôi dạy con cũng là nơi tốt để chào huấn luyện, vì nhiều người chỉ cần một người đứng bên hỗ trợ. Hãy mở buổi huấn luyện nhóm về một khía cạnh cụ thể, rồi tại buổi đó bán thêm gói cá nhân đắt hơn.
Nhận việc dư có rủi ro gì không? Có. Lương thường thấp vì bạn nhận lại tay hai, và quan hệ thì lỏng. Hãy lấy tiền trước, hoặc chỉ nhận từ người bạn tin. Bù lại, nếu bạn giao việc chất lượng đúng hạn, bạn sẽ được mời lại thường xuyên hơn mà không phải ngồi chờ.
Vì sao tôi nên cân nhắc Fiverr.com hơn là tự tìm khách? Vì bạn chỉ cần đăng dịch vụ rồi chờ đơn, đỡ công đi săn khách. Và vì việc thanh toán do bên thứ ba xử lý nên bạn đỡ lo bị quỵt. Đổi lại, lương khởi điểm thấp; nhưng làm đủ nhiều thì bạn sẽ được phép chào bán thêm cho người đã mua.
Bài viết bởi Quang — người dành thời gian mổ xẻ tài liệu thực chiến về bán hàng, copywriting (viết quảng cáo) và kiếm tiền online để rút ra cách làm bài bản, có hệ thống. Tôi không hô khẩu hiệu làm giàu nhanh; tôi chỉ đường giúp bạn xây một hệ thống kiếm tiền online bền vững, bắt đầu từ chính kỹ năng sẵn có — và luôn kê rõ rủi ro, giới hạn, không cam kết viển vông.
Miễn trừ: những cách làm trong bài là hướng đi, không phải lời bảo đảm. Kết quả tuỳ từng người, tuỳ ngách bạn chọn và mức công sức bạn bỏ ra — không có gì chắc chắn, và bài này không hứa một khoản thu nhập nào. Khi giao dịch trên các nền tảng bên thứ ba kiểu Fiverr.com hay khi nhận việc dư từ người lạ, hãy cẩn trọng: đọc kỹ điều khoản, ưu tiên lấy tiền trước hoặc làm việc với người bạn tin, và tự bảo vệ mình ở khâu thanh toán.
💡 Khách ghé trang rồi đi mất mà không để lại gì — đó là tiền rơi khỏi túi bạn mỗi ngày. Nhận báo cáo miễn phí “7 dịch vụ có thể bán” kèm cách giữ chân người ghé thăm.